Į Eskifirši og ķ nįnasta umhverfi eru margir athyglisveršir stašir sem gaman er aš skoša og fręšast um.  Hér gefst tękifęri til aš lesa örstutta fróšleikspunkta um nokkra žessara staša, en sjón er sögu rķkari.

 

 

Helgustašanįma

Nįman er utan ķ fjallshlķš, um 100 m.y.s. Lķtill lękur hefur grafiš sig nišur hlķšina og heitir hann Silfurlękur.  Bergiš aš vestan og noršanveršu viš gilbakkann hefur veriš tekiš ķ burtu aš parti til žess aš nį ķ silfurbergiš.  Ķ blįgrżti žvķ sem nįman er ķ er net af óteljandi sprungum, smįum og stórum.  Ķ žessar sprungur hefur kolsśrt kalk (silfurberg) sest smįtt og smįtt svo aš nįman veršur eins og samansafn af ótal silfurbergsgöngum, sem ganga ķ allar įttir.  Žeir eru mjög mismunandi aš žykkt.  Silfurbergsęš getur į yfirborši veriš 2 - 3 fet aš žvermįli, en žykknaš er nešar dregur.

Fallegasta silfurbergiš finnst innan um mjśkan leir.  Stęrsta holan sem tekiš hefur veriš śr, var um tvęr mannhęšir į dżpt.  Ķ botni hennar og til hlišanna stóšu basaltnibbur og voru millibil žeirra sums stašar full af ógangsęju silfurbergi, en sums stašar voru holur fullar af raušgrįum eša móraušum leir og ķ žeim fundust fegurstir silfurbergskristallar.

Mörg silfurbergsstykki voru talsvert gölluš.  Ķ sumum voru smįsprungur, svo aš ķ žeim sjįst regnbogalitir.  Stundum eru grįhvķt skż innan ķ steininum og voru žaš kallašir grįvefur og einstaka sinnum vatnsholur meš loftbólum ķ, sem hreyfšust eftir žvķ sem steininum var hallaš.

Sķšan į mišri 17.öld hefur alltaf viš og viš veriš tekiš śr nįmunni, ķ upphafi mįtti hver sem vildi taka silfurberg śr nįmunni, en eftir mišja 19.öld var fariš aš selja hana į leigu.

Silfurberg var notaš ķ żmis sjóntęki, einkum til efnafręšilegra rannsókna og verša žaš aš vera mjög hreinir og gallalausir kristallar.  Margir stęrstu kristallarnir voru og eru undurfagrir og geymdir vķša į steinasöfnum bęši hérlendis og erlendis.

Um 1870 lét Carl D.Tunilķus starfrękja silfurbergsnįmuna og ķ įgśstmįnuši 1870 sendi hann vöruskip , sem hét Carl meš silfurberg og rosta til Leith ķ Skotlandi.  Ķ žessum farmi fór stęrsti silfurbergsteinn og um leiš sį veršmesti, sem fundist hefur ķ žessari nįmu. Steininn var sagšur vera um 600 pund, hreinn og ógallašur.

Ķ Skotlandi seldi svo Tunilķus steininn enskum aušmanni sem gaf svo steininn breska rķkissafninu žar sem hann skartar enn žann dag ķ dag.  Ekki fékkst Tulinķus til aš gefa žaš upp, hvaš hann fékk greitt mikiš fyrir steininn, en hann į aš hafa sagt er tališ barst aš silfurbergssölunni og steininum: „Jį, stóri steinninn var veršmikill.  Hann borgaši allan kostnaš fararinnar og lķka ferš okkar hjóna til Kaupmannahafnar - og vel žaš.”  (Žįttur af Brynjólfi Jónssyni, Rvk, 1946).

Nįman er nś eign rķkisins og er nś allri starfsemi žar hętt og er lķtiš aš sjį žar annaš en smį geil ķ hlķšinni og er silfurbergsmola varla lengur aš finna žar ķ dag.  Talsvert af silfurbergsśrgangi (rosta) hefur veriš notašur hér į įrum įšur ķ mśrhśš utan į hśs t.d. Žjóšleikhśsiš og Žjóšminjasafniš.  Stirnir fagurlega į kristallana ķ sólskini.  Hvergi ķ heiminum hefur fundist svo hreint og fagurt silfurberg sem ķ Helgustašanįmu.  (Ž. Thoroddsen ķ Lżsingu Ķslands.)

Hér er frekari umfjöllun um Helgustašanįmu.

Aftur upp ...


Sjóminjasafn Austurlands

Sjóminjasafn Austurlands į Eskifirši er ķ gömlu verslunarhśsi sem verslunarfélagiš Örum & Wulff byggši um 1816.  Carl D. Tulinius sem var starfsmašur hjį félaginu, keypti verslunina um 1860 og rak hana til daušadags įriš 1905 og žį tóku viš afkomendur hans og köllušu fyrirtękiš C. D. Tulinius efterfölgere og starfaši žaš til įrsins 1912.  

000_0310.JPG (662174 bytes)

Į myndinni hér aš ofan mį sjį skjöld sonar Carls, Thore og ljósmyndir af Thore, Carl og konu hans.  Į žeim tķma var byggt nżtt verslunarhśs og viš žaš hlaut eldra hśsiš nafniš Gamla-Bśš og hefur žaš haldist alla tķš sķšan.  Gamla-Bśš hefur žjónaš margvķslegum hlutverkum ķ bęjarfélaginu, eftir aš verslunin var flutt, fyrst sem pakkhśs og sķšar fiskgeymsla, veišarfęrageymsla o.fl.

Byrjaš var į endurbyggingu hśssins įriš 1968 og var žaš žį flutt ofar ķ lóšina, eša žar sem žaš stendur ķ dag, til žess aš rżma fyrir vegaframkvęmdum og įriš 1983 var verkinu lokiš.  Žį var bśiš aš įkveša stofnun Sjóminjasafns į Eskifirši og var žvķ komiš fyrir ķ hśsinu.  Safniš var opnaš almenningi žann 4. jśnķ 1983.

Žegar komiš er aš Gömlu-Bśš finnst manni mašur strax vera kominn į annaš tķmabil ķ sögunni.  Hśsiš er tjöruboriš og į žakinu er kvistur meš glugga.  Fyrir utan safniš eru nokkrir hlutir sem vert er aš staldra viš.  Žarna eru t.d. eld gamalt skśtuanker, siglutré śr Gullfaxa frį Neskaupstaš, lifrarbręšslupottar, skipaskrśfa o.fl.

Žegar gengiš er inn ķ Gömlu-Bśš er gengiš inn ķ žann hluta žar sem krambśšin var upphaflega (A).  Žar er aš finna marga gamla hluti sem tengjast verslun hér įšur fyrr og nokkrir hlutir eru upprunnir héšan śr žessari bśš.

000_0303.JPG (691016 bytes)  000_0305.JPG (713858 bytes)

000_0300.JPG (676521 bytes)

Žarna er lķka hęgt aš sjį t.d. žessa saušskinnsskó sem fundust į milli žylja ķ hśsi einu ķ bęnum.  Žetta eru lķklega gömlu skór hśseigandans og žeir eru greinilega vel nżttir žar sem komiš er gat į žį flesta.

000_0301.JPG (701358 bytes)(m1) 000_0302.JPG (674032 bytes)(m2) 000_0307.JPG (691246 bytes)(m3) 000_0309.JPG (713118 bytes)(m4)

Sem dęmi um ašra hluti sem gaman er aš skoša ķ verslunarhluta safnsins er m.a. silfurberg (m1) frį Silfurbergsnįmunni viš Helgustaši, skeggbolli (m2) meš vörn fyrir yfirvaraskeggiš svo sem minnst festist ķ žvķ, stórt mortel (m3) til aš bśa til fiskfas eša fiskmarning og sķšan žessar krukkur (m4) sem komu ķ veišarfęri fyrir utan Śtstekk en tališ er aš žessar krukkur séu frį tķmum einokunarverslunar į žeim staš.

000_0306.JPG (659922 bytes)

Žessi öxi er talin vera sś sem notuš var viš sķšustu aftökuna į Austurlandi.  Žį var Eirķkur Žorlįksson (1765 – 1786)  hįlshöggvinn į Mjóeyri, utarlega ķ bęnum.  Til er saga af žessari sķšustu aftöku og samkvęmt žeirri sögu įtti žessi blessaši mašur ekki svo aušveldlega aš deyja.  Svo illa gekk aš höggva į hįls hans aš stoppa žurfti upp til aš senda öxina ķ skerpingu innar ķ bęnum.     Auk žess aš hafa veriš notuš ķ žennan verknaš, hefur žessi öxi veriš notuš t.d. sem ķsöxi į bįt o.m.fl.

Śr žessum verslunaranda er gengiš inn um einar dyr inn ķ stóran sal, pakkhśsiš (B), sem sżnir okkur sögu sjósóknar.  Andrśmsloftiš er eins og mašur sé ķ gömlu sjóhśsi og mašur sér strax aš žarna er margir athyglisveršir gripir.  Žessum hluta safnsins er skipt ķ 12 deildir og eru allar jafn įhugaveršar.

000_0312.JPG (679992 bytes)

1. deild sżnir hluti frį upphafi sķldveiša hérlendis.  Viš erum strax minnt į žaš aš Noršmenn voru žeir sem voru frumkvöšlar ķ sjósókn og komu meš margar nżlundur sem viš sķšan nżttum okkur.  Tveir menn eru oftar nefndir ķ žessu samhengi en ašrir en žaš eru žeir Peter Randulff frį Stavanger og Fredrik Klausen frį Bergen.

000_0315.JPG (716500 bytes)

Fyrsti hluturinn sem viš sjįum ķ sögu sķldveiša er lķkan af landnót sem ekki var óalgengt aš sjį hér viš strendur įšur fyrr.  Tķmabil žessara landnóta var hér um bil frį 1880 - 1940.

000_0317.JPG (745984 bytes)

Annaš lķkan sżnir ašra tegund af nót sem kallast stauranót eša botnnet og var žessi tegund ekki mikiš óalgengari.  Auk žessa sjįum viš žarna t.d. lóš (m5) sem sjómenn notušu til aš kasta śt og finna hvort fiskur vęri undir bįtnum hjį sér.  Sagt var aš žeir hęfustu hefšu getaš sagt hvaša tegund var um aš ręša.  Viš sjįum lķka sķldarreku, sķldarklippur og sķldartunnur (m6), sjókķkir og hlut sem heitir skimla eša sķldarfęla (m7) en hśn var notuš til aš kasta ķ sjóinn til aš reka sķldina frį žvķ aš flżja.  Auk žessa er žarna lķkan af einu dęmigeršu norsku sjóhśsi meš öllu žvķ sem žvķ tilheyrir (m8), m.a. hesjur til aš hengja hampnetin upp til žerris.

000_0314.JPG (681090 bytes)(m5) 000_0323.JPG (711180 bytes)(m6) 000_0316.JPG (712110 bytes)(m7) 000_0322.JPG (697268 bytes)(m8)

2. deild fjallar um hvalveišar viš Ķsland.  Žar sjįum viš t.d. lķkan af hvalveišistöš sem var ķ Hellisfirši įrin 1904 - 1913.  Į žeim įrum voru 5 hvalveišistöšvar į Austfjöršum.  Hvalveišistöšin sem var viš Svķnaskįla ķ Reyšarfirši var starfrękt af dönskum og ķslenskum ašilum frį 1904 - 1912.

000_0324.JPG (707766 bytes)

Žarna mį lķka sjį hrefnubyssu sem var eitt sinn ķ eigu Hrefnu-Gvendar į Vestfjöršum (m9) og tennur og ein hlust sem tekin hafa veriš śr hvölum (m10).  Fyrir aftan hrefnubyssuna mį sjį hvalskutla og flenshnķfa.

000_0327.JPG (663825 bytes)(m9) 000_0326.JPG (677032 bytes)(m10)

3. deild fjallar um veišarfęri til veiša į žorski og fleiri fisktegundum.  žetta eru svokölluš handfęri og mį hér sjį žróun žeirra til nśtķmans.  

000_0328.JPG (639058 bytes)

4. deild hefur upp į aš bjóša nokkur lķkön af bįtum t.d. lķkaniš sem er lengst til vinstri į myndinni hér aš ofan er af fęreyskum įrabįt en mikil tengsl voru viš Fęreyinga hér ķ tengslum viš sjįvarśtveg.

5. deild er hįlfgeršur myndabanki sem sżnir ljósmyndir af skipum sem tengjast sögu sjįvarśtvegs į Eskifirši.  Žarna eru lķka myndir af strandferšarskipum, varšskipum o.fl.

6. deild er meš żmsa hluti varšandi netagerš o.fl.  Žar mį t.d. lķka sjį skeljaplóg, lķnubjóš og lķnulaup.

000_0329.JPG (698047 bytes)

7. deild fjallar um sögu stjórnunar- og siglingartękja.  Žarna mį sjį allt frį įttavitum upp ķ gamlar ķslenskar talstöšvar.  Einnig er mikiš af nafnskiltum af bįtum frį Eskifirši.

8. deild er meš lķkön af žremur skipum į Eskifirši frį 1905 žegar fyrsti vélbįturinn kom ķ Reyšarfjörš og til įrsins 1957.  Sjį mį eitt lķkaniš hér aš nešan.  Einnig er sżnd žróun žorskneta.

000_0332.JPG (689738 bytes)

9. deild sér um veišarfęri, baujur o.fl frį vélbįtaśtgerš og einnig eru hlutir frį saltfiskverkun fyrri įra, įsamt ljósmyndum.  Hér aš ofan mį sjį myndirnar og borš žar sem konur stóšu viš og skolušu saltfiskinn fyrir žurrkun.  

10. deild er oft talinn sś sem vekur einna mestu spennu hjį žeim sem heimsękja safniš, en žaš fjallar um hįkarlaveišar.  Žar mį sjį veišarfęri, hnķfa og önnur verkfęri tengd veišunum.  Žarna er t.d. veišarfęri sem kallast Gagnvašur og var meš fjórum krókum įsamt stjóra og bauju.  Stjórinn var hólf fyllt af steinum og virkaši sem sökka og baujan var śr kįlfskinnsbelg sem bśiš var aš loka fyrir öll göt.  Sagan segir aš stundum hafi žaš komiš fyrir aš upp komu fimm hįkarlar ķ einu, ž.e. į hverjum krók og sķšan į žverbitanum og žegar bętt er viš aš mennirnir voru į įrabįtum fer um hvern mann óhugur.

000_0331.JPG (700272 bytes) 

11. deild er meš beykisįhöld sem tengdust tunnusmķši og višgeršum.  Einnig er aš finna žarna verkfęri til skipasmķša og višgerša.

12. deild er sķšan einn norskur įrabįtur frį 1916 en ķ honum er aš finna żmiskonar veišitól s.s. handfęri, lśrusting, selasting og haglabyssu.

000_0318.JPG (733622 bytes) 000_0319.JPG (689144 bytes)

Žį er ekkert annaš en aš fara upp stiga sem er einu horninu og lķta upp į ašra hęš safnsins en žar er aš finna żmislegt sem tengist almennum išnaši og starfsemi į Eskifirši ķ gegnum įrin.  Žvķ svęši er skipt nišur ķ 10 deildir.

Ķ 1. deild eru tęki til brjóstsykursgeršar sem voru keypt til Tulinķusar-verslunar įriš 1905.  Žau voru sķšar ķ eigu Jóns Žorsteinssonar bakara.

000_0334.JPG (700382 bytes)

2. deild er meš skósmķšaįhöld frį żmsum mönnum sem unnu viš skósmķšar į Eskifirši įšur fyrr.

000_0341.JPG (713892 bytes)

3. deild sżnir jįrnsmķšaįhöld sem algeng voru hér įšur fyrr.  Flestir žeir munir sem eru žarna eru frį Kristjįni Jónssyni śtgeršarmanns.

000_0340.JPG (670460 bytes)

4. deild er meš bśnaš til framleišslu į steinsteypurörum og steypusteinum til hśsbygginga en žessi tęki voru ķ eigu Lśthers Gušnasonar frį 1930 - 1956.

Ķ 5. deild eru trésmķšaįhöld og hefilbekkur śr eigu Gušna Jónssonar sem starfaši sem trésmišur frį 1908 - 1970.  Einnig er žar rennibekkur sem var ķ eigu Jónasar Sķmonarsonar bónda og śtgeršarmanns en hann gerši žennan rokk hér fyrir nešan śr hvalbeini ķ žeim rennibekk.

000_0338.JPG (690604 bytes)

Heilsugęslu į Eskifirši er gert skil ķ 6. deild.  Žaš telst nokkuš merkilegt aš Eskfiršingar héldu śti lękni alveg frį įrinu 1860.  Hér mį sjį handlękningatęki sem voru ķ eigu Einars Įstrįšssonar hérašslęknis 1931 - 1956.

000_0337.JPG (666218 bytes)

Tannlękningatęki frį Baldri Óla Jónssyni sem var tannlęknir į Eskifirši frį 1939 til fram yfir 1960, eru sżnd ķ deild 7.

000_0336.JPG (683978 bytes)

8. deild er meš tęki tengd ljósmyndun en į Eskifirši hefur alltaf veriš miklir og góšir ljósmyndarar sem hafa skrįš sögu Eskifjaršar ķ myndum.

Tóvinnutęki, spunavélar, rokkur, prjónavélar og gamall vefstóll er nokkuš sem mį sjį ķ 9. deild.  Žaš telst nokkuš merkilegt aš nokkrar konur į Eskifirši skyldu hafa keypt ķ sameiningu vefstól til aš geta unniš viš og bśiš til hin żmsu stykki fyrir sig og sķna.

000_0339.JPG (693230 bytes)

Ķ sķšustu deildinni ž.e. 10. deild er sķšan fjallaš um hin żmsu heimilistęki frį fyrri tķma og žį ašallega tęki tengd eldhśsinu.  Žar mį sjį skilvindur, strokka, smjörmótunargręju o.m.fl.

000_0342.JPG (683966 bytes)

Fyrir mišju gólfi į efri hęšinni mį sjį stórt lķkan af Eskifirši į įrunum 1922 - 1923 eftir fyrrverandi safnvörš, hann Geir Hólm.  Žarna er vel hęgt aš sjį hvernig žorpiš leit śt gaman er aš spį ķ allar breytingarnar sem oršiš hafa į žessum ķ raun stutta tķma.

000_0335.JPG (675624 bytes)

Hér er keimlķk umfjöllun um safniš.

 Aftur upp ...


Hólmanes og Hólmahįls

Hólmatindur er afar tilkomumikiš fjall og rķs 985 m yfir sjįvarmįl milli Eskifjaršar og Reyšarfjaršar. Hólmanes sem teygir sig til sušausturs frį honum er klettótt og ber žar mest į Ytri-Hólmaborg (114 m) en noršan į nesinu er žó nokkurt sléttlendi. Utan til į  nesinu  eru vķša hamrar ķ sjó fram en innar malar- og žangfjörur.

Hólmanes og Hólmahįls eru aš miklu leyti śr basķsku bergi sem hefur storknaš į yfirboršinu og er dökkt į lit. Yst į nesinu er berggrunnurinn žó śr sśru gosbergi, svoköllušu lķparķti, sem er ljósleitt og er žar vestasti og yngsti hluti Reyšarfjaršareldstöšvar sem var virk fyrir 11-12 miljónum įra.  Lķparķtiš er viškvęmt fyrir vešrun og klofnar sundur ķ flögur og sést žetta mjög greinilega noršan og austan viš Ytri-Hólmaborg. Borgirnar og Hólmarnir eru aftur į móti innskot sem hafa myndast viš storknun bergkviku nešanjaršar sem tróšst inn į milli hraunlaganna er fyrir voru. Žessi innskot, sem eru śr basķsku bergi, svoköllušu dķabasi, reyndust haršari en hraunlögin ķ kring og hefur žvķ rofmįttur ķsaldarjökulsins ekki nįš aš vinna eins aušveldlega į žeim og berginu ķ kring. 

Eftir aš eldvirkni lauk viš Reyšarfjörš hafa  roföfl unniš aš landmótun og įhrifamestir voru jöklar ķsaldar.  Reyšarfjöršur er heljarmikill jökulsorfinn dalur og lį meginjökullinn śt eftir honum. Annar žynnri jökull hefur skrišiš śt Eskifjörš og er hann žvķ grynnri en Reyšarfjöršur. Dżpi ķ mynni Eskifjaršar er 30-50 m en 60-150 m ķ Reyšarfirši, sunnan viš nesiš. Hólmarnir lķta śt eins og hvalbök og  vitna um skrišstefnu jökulsins.

Skeleyri hefur myndast viš sjįvarrof ķ Reyšarfirši. Hśn er gerš śr lķparķtmöl sem sjórinn hefur skolaš utan śr Bįsum og hlašiš upp į strauma-skilum.

Hólmanes og hluti af Hólmahįlsi var frišlżst įriš 1973 sem fólkvangur noršanmegin en frišland sunnanmegin og réši žvķ mismunandi eignarhald. Um svęšiš gilda žó samręmdar reglur.  Nįttśrustofa Austurlands hefur gefiš śt yfirgripsmikla skżrslu um žetta landssvęši.  

Hér er hęgt aš skoša žessa skżrslu. 

 Aftur upp ...


Hólmatindur

Hólmatindur (985m) er milli Eskifjaršar og Reyšarfjaršar.  Hann er eitthvert tignarlegasta fjalliš viš žessa firši.  Hólmahįls teygir sig nišur į Hólmanes, sem var frišlżst sem fólkvangur og aš hluta sem frišland įriš 1973.

Klettaborgirnar tvęr, Hólmaborgir, eru žar og į Langhömrum er völvuleiši.  Sagan segir, aš völvan hafi lagt svo į, aš Reyšarfjöršur yrši ekki fyrir įrįsum ręningja į mešan bein hennar vęru ófśin.  Tyrkir hröktust undan óvešri, žegar žeir reyndu aš sigla inn fjöršinn snemma į 17. öld og žżsk flugvél fórst ķ fjall ķ firšinum sķšar.  Englendingar uršu ekki fyrir skakkaföllum af völdum völvunnar, žvķ aš žeir voru menn frišarins.  Skrišuföll eru algeng śr Hólmatindi.

Įgęt gönguleiš er upp meš gilinu fyrir ofan bęinn Sómastaši og upp į Hólmatindi er gestabók sem hęgt er aš kvitta ķ.  Śtsżniš ofan af Hólmatindi er hreint śt sagt frįbęrt.

Hér er hęgt aš skoša myndir śr gönguferš Feršafélags Fjaršamanna upp į Hólmatind

 Aftur upp ...


Ljósįrvirkjun

Įriš 2004, žegar haldiš var upp į 100 įra afmęli rafmagnsins į Ķslandi, var lķtiš minnst į Ljósįrvirkjun eša Rafveitu Eskifjaršar.  Žó var virkjunin, sem gangsett var ķ nóvemberlok 1911, ein af fyrstu vatnsaflsvirkjunum sem reistar voru į landinu, sś fyrsta utan Hafnarfjaršar.  Hśn er jafnframt sś elsta sem hefur varšveist.  Rafveita Eskifjaršar var önnur ķ röš almenningsveitna og fyrsta rafveitan į Ķslandi sem žjónaši heilu sveitarfélagi.

Ķ blašinu Austra, sem gefiš var śt į Seyšisfirši, birtist athyglisverš grein 4. desember 1911.  Žar segir frį raflżsingunni į Eskifirši og lokaoršin voru į žessa leiš: „Sneypulegt fyrir Seyšfiršinga aš verša hér į eftir Eskifirši.“  Seyšisfjaršarbęr var ķ fararbroddi į landsvķsu į żmsum svišum um žetta leyti, svo sem ķ heilbrigšis- og menntamįlum og fyrsta bęjarvatnsveitan kom žar, 1906.  En bęrinn hafši misst Eskifjörš fram śr sér ķ rafmagnsmįlunum žegar hér var komiš ķ sögu.

Sś skošun hefur veriš śtbreidd aš Ljósįrvirkjun hafi veriš of afllķtil til aš raflżsa Eskifjörš.  Žaš stafar ekki sķst af žvķ aš menn hafa tališ hana aflminni en hśn var.  Hśn var 26 kW sem er heldur minna en afl Höršuvallastöšvar ķ Hafnarfirši, sem var 37 kW.  En afl į hvern ķbśa var žrefalt meira į Eskifirši heldur en ķ Hafnarfirši.  Žaš var einnig meira į hvern ķbśa žar heldur en į Seyšisfirši tveimur įrum sķšar, įriš 1913, žegar Fjaršarselsvirkjun hafši veriš gangsett.  Vandi Eskfiršinga var aš oft var lķtiš vatn ķ Ljósį į vetrum.  Žeir rįku hana žó ķ hįlfa öld.  

(Umfjöllun žessi er tekin śr Streymi - Fréttabréf um orkumįl, 6. mars 2007, gefiš śt af RARIK ohf.)

Aftur upp ...


Völvuleišiš

Rétt noršan viš mišjan Hólmahįls ofan vegar er Völvuleiši. Žvķ fylgir sį įtrśnašur aš völvan sem žar hvķlir muni vernda Reyšarfjörš fyrir innrįsum mešan eitthvert bein hennar er ófśiš. Völvan įtti heima į Sómastöšum og sagt er aš ljósir steinar ķ tśni hins gamla kirkjustašar Hólma séu yfir leišum barna hennar. Žegar Tyrkir ręndu viš Ķsland 1627 sendi hśn į žį geysandi storm svo aš fjöll žakti ķ sjįvarroki beggja vegna fjaršar og uršu žeir frį aš hverfa. Ķ seinna strķši kom hśn žvķ svo fyrir aš sprengjuflugvél į leiš inn Reyšarfjörš brotlenti ķ Krossanesfjalli į svoköllušum Völuhjalla žar sem leifar hennar er enn aš finna. 

Til marks um trś Reyšfiršinga į mįtt hennar, réši stašsetning leišisins landamerkjum žegar Eskfiršingar og Reyšfiršingar skiptu meš sér löndum įriš 1968.

Hér mį lesa frétt į mbl.is žegar varšan var löguš.

Aftur upp ...


Eskifjaršarheiši

Eskifjaršarheiši var žjóšvegur til forna og žar eru mikil ummerki gamallar vegageršar. Um hana lį verslunarleiš frį Héraši į einokunartķmanum og hśn var ašal póstleiš milli Hérašs og Fjarša.  Hęst um 640 metrar.  Einnig hęgt aš fara yfir jökulinn Fönn og yfir ķ Mjóafjörš.

Įriš 1942 lentu breskir hermenn ķ óvešri į heišinni og uršu nokkrir žeirra śti žį nótt.  

Hér er hęgt aš lesa frįsögn Bergžóru Pįlsdóttur um žennan atburš.

Aftur upp ...


Skrśšur

„Skrśšur (Skrśšey) er hį og brött klettaey, hin hęsta viš Austurland", segir ķ „Lżsingu Ķslands" eftir Žorvald Thoroddsen.  Hśn liggur śt af noršaustanveršum Fįskrśšsfirši, um 1.5 sjómķlum frį Hafranesi.  Eyjan er 161 m į hęš og gróin upp į koll, breišust aš noršan,  en mjókkar frekar til sušurs, lķklega rśmir 20 hektarar aš flatamįli.  Hśn hefur oršiš til viš sśrt eša ķsśrt gos, trślega ķ tengslum viš vatn (jökul) eša sjó.

Skrśšurinn liggur undir Vattanesi og hefur ķ įranna rįs veriš nżttur af Vattanesbęndum til saušfjįrbeitar, fuglaveiša og eggjatöku.  Jafnframt er tališ aš Fįskrśšsfiršingar hafi haft žar einskonar śtver fyrr į öldum.  Mikil hlunnindi žóttu af fuglaveišum og eggjatöku en ķ slķkar feršir var vanalega fariš kl 3. og komiš til baka um mišnętti.  Ķ hverri ferš voru oftast 2 sigmenn og svo 4 menn į hvorri festi.  Ašallega var nįš ķ svartfuglsegg, svartfugl og lunda, en Lundarbrekka ķ Skrśš er ein žéttsetnasta lundabyggš į Ķslandi.  Žessa mį geta aš įšur en Fęreyingar fóru aš veiša meš hįfi ķ Skrśš var svartfuglinn žar snarašur.  Afdrep höfšu skrśšsfarar i Blundsgjįrhelli og var žar matast og żmislegt  til gamans gert m.a. keppt ķ eggjabįti.  Mun metiš vera 12 svartfuglegg ķ eina mįltķš ,,og tvęr žrjįr rśgbraušssneišar meš" var viškvęši methafans. Ķ Skrśš heitir stuttnefjan ,,drunnnefja."

Fé var haft ķ Skrśšnum og žótti hęfilegt aš hafa 30 ęr yfir veturinn og ašrar 30 ķ višbót yfir sumariš.  Var féš sett į land og tekiš aš hausti viš svokallaša  Saušakamp.  Yfirleitt voru valdar til sumarbeita tvķlembdar gamlar ęr sem įtti aš lóga um haustiš.  Į žessari öld var venja aš rétta til rśnings ķ Blundsgjįrhelli, en önnur rétt er ķ Skrśšshelli.  Fé gengur mjög vel fram ķ Skrśš en komiš gat fyrir aš žaš teygši sig of langt fram į brśn vį vorin og hrapaš, einnig helst viš Žóršarbjarg, en grös lifna fyrst ķ brśnum.  Engin afföll voru af lömbum į góšum vetrum en hver sem orsökin kann aš vera reyndust afföll gamla įa ętķš meiri.  Kjötiš affé sem gekk ķ Skrśšnum žótti vera brįšleitt og vildi taka bragš af skarfakįlinu.

Mikil gnęgš er af skarfakįli ķ Skrśš og svo mikil gróskan aš nęr vel ķ hné.  Žótti kįliš mjög góš lękning viš skyrbjśgi en var jafnframt vel falliš til aš sżra meš drykk.  Ennfremur var geršur af žvķ grautur auk margskonar annarra nytja ķ matargerš. 

Eins og vķša annars stašar undir fuglabjörgum er stundum stórlśšu af fį viš Skrśšinn.  Einnig getur fęrafiskur tekiš svo nįlęgt Skrśšnum aš žurfi aš stjaka bįtnum frį meš įr mešan dregiš er.  Lķklega hefur Bjarni Magnśsson ekki veriš ókunnugur žessum hlunnindum ķ ,,Skrśšey" er hann sótti um leyfi til aš byggja žar įriš 1788 en var synjaš.  Meš ašsetur ķ eynni mun hann jafnframt hafa ętlaš aš leggja stund į hafnsögu.  

Ķ lįdeyšu er hęgt meš erfišismunum aš setja bįt į fjórum stöšum ķ Skrśš.  Viš Saušakamb og Móhellu sem eru noršaustan į eynni. Viš Blundsgjįrvog sem er sušaustan į eynni, en žar er hęgt aš vogbinda og žvķ žęgilegt fyrir stęrri bįta.  Fjórša lendingin er ķ Hellisvķkurfjöru.  Sem er einnig er sušaustan į eynni, nokkru fyrir sunnan Blundsgjįrvog.  Lįgsjįvaš veršur aš vera svo myndist fjara og ekki veršur komist upp śr fjörunni nema meš ašstoš eša nota siga.

Algengast er aš setja menn į land viš Saušakamb en einnig į Straumsnöf aš noršan og į Löngunöf sušvestan į eynni.

Ég var svo heppinn aš komast śt ķ Skrśš meš Baldri Rafnssyni bónda į Vattarnesi hinn 24. jślķ 1989.  Var ég ķ morgunkaffi inni į Reyšarfirši žegar kalliš kom og vasaljós, feltbók og önnur tól žau og tęki sem tilheyra nįttśrurannsóknum vķšs fjarri.  Myndavélin var žó meš einungis fįar myndir óįteknar.  Ritblż fannst ķ vasa og skrifa žurfti minnispunkta į skyrtuna.  En žaš tókst aš nį ķ tęka tķš śt į Vattarnes og ķ Skrśšinn komumst viš.

Ķ rauninni var žetta veišiferš, og į mešan Baldur og félagar slógu fyrir lunda, skošušum  viš Gušnż eyna.  Reyndum žó ašeins fyrir okkur ķ veišiskapnum og nutum śtsżnis af Skrśšskolli drjśga stund.  Vešur var hiš fegursta, sólskin og smį grįš en lagši žó aš meš golukalda er į leiš.  Žokuslęšu dró annaš veifiš ķ hlķšar strandfjallanna lķkt og til aš undirstrika fegurš einstakra fjallatinda.  Til noršurs sést ekki lengra en ķ Gerpi en fjöllin og byggšin viš noršanveršan Reyšarfjörš blasa viš frį žessum sjónarhóli og innar ber Hólmatind yfir Vattarnesiš.  Žį sér inn Fįskrśšsfjöršinn meš Sandfelliš  aš sunnanveršu og ķ sušri rķsa Sślurnar yfir Stöšvarfjörš og lengst ķ sušri skagar Hvalnesiš fram.  Inn til landsins sér į koll nokkurra žekktra fjalla og hvķt breiša Vatnajökuls lżstir upp bakgrunninn.  Fögur sjón er seint gleymist. 

Eftir aš hafa um eyna dvöldum viš drykklanga stund ķ dalverpinu Dyngju utan viš Skrśšshelli.  Sleiktum žar sólskiniš i metershįum gróšrinum og hlustušum į samhljóm żmissa fuglahljóša er ķ fyrstu voru sem óžęgilegt garg en breyttust ķ ómžżšari kliš viš frekari hlustun.  Fuglalķfiš er fjölskrśšugt og sįum viš eftirtaldar tegundir: lunda, langvķu, stuttnefju, ritu, sślu, fżl, svartbak, hettumįf, sķlamįf, óžekkta mįfategund,  teistu, krķu, hrafn, marķuerlu, sólskrķkju, bęjarsvölu (blauta og śfna en forvitna) og lķklega steindepil.  Žar sįum viš geldan ęšarfugl į sjónum, en tališ er allt fram aš 1880 hafi ęšarfugl orpiš aš stašaldri ķ Ęšhelli, sušvestan ķ Skrśšnum og svo eitthvaš ķ Drśldum sem eru aš noršaustanveršu.  Fram yfir sķšustu aldamót sįst aldri fżll aš įriš 1943.  Sagt er aš fįlki geri sig stundum heimakominn ķ Skrśš og efni til veislu. 

Ógrynni er af żmsum skordżrum, mešal annars bjalla sem lķkist risavöxnum jįrnsmiš.  Var nś fönguš og flutt į land til frekari rannsóknar, en einnig ber talsvert į blöndustrokk og burnirót.  Einnig geldingarhnappi, smįra, hjartaarfa, ólafssśru, brennisóley og tśnfķfli og svo nokkrar tegundir séu nefndar.

Eftir aš hafa hlustaš og horft bergnumin į hiš stórkostlega sjónarspil og symfónķu nįttśrunnar héldum viš ķ Skrśšshelli, bśstaš Skrśšsbónda sem foršum seiddi til sķn prestdótturina frį Hólmum.

Smelliš į myndina til aš sjį stęrri mynd.

Leišin aš hellismunnanum liggur śr Dyngju um einstigi nokkurt og er stór steinn žar į leišinni sem krękja žarf upp fyrir.  Er žį stutt leiš eftir ķ hellinn, en žó sś varasamasta sökum lausrar malar ķ annars haršri og brattri brekkunni.  Inni ķ hellinum er hįtt til lofts og vķtt til veggja.  Var hellirinn skrefašur og geršur fylgjandi uppdrįttur viš mjög frumstęšar ašstęšur eins og įšur hefur komiš fram.  Mest er lofthęšin fyrst žegar inn er komiš 50-60 m įgiskaš og lengd žvert yfir ytri og innri hellinn 100m, įmóta og fótboltavöllurinn, en hellinum mį skipta ķ tvęr hvelfingar.  Įgęta mį fremri hellinn um 3200 m2 og žann innri um 26000m2.  Ef reiknaš er meš 30 m mešallofthęš ķ fremri hellinum og 15 m ķ žeim innri fęst aš stęrš Skrśšshellis er a.m.k.. 130 žśsund rśmmetrar, varlega įętlaš.  Žetta er svipaš og rśmmįl 300 einbżlishśsa og ķbśarnir nokkur hundruš ritur.

Erfitt er aš gera sér grein fyrir tiloršningu hellisins sökum žess hve dimmt er inni žó svo aš augun smįvenjist rökkrinu.  Sennilegast er hann fyrrum rįs eftir brįšna hraunlešju frį žeim tķma sem eyjan myndašist.  Hrįslagalegt er ķ hellinum og var lofthiti žar 7°C en į sama tķma ķ Dyngju śti fyrir 23°C.  Gólfiš er moldboriš, slétt aš mestu meš stóreflis steinum į vķš og dreif sem falliš hafa śr loftinu.  Viš haftiš į milli hvelfinganna er hlašin rétt, en žangaš var féš rekiš til rśnings og frįdrags.  Einnig eru leifar af hlešslu sem hugsanlega hefur lokaš af innri hellinn fyrir saušfé.  Ķ innri hellinum er tjörn meš 7°C vatni en frįsagnir herma aš stundum hafi ķs ekki veriš farinn af henni um mišjan jśnķ.  Tekiš var sżni af vatninu til efnagreininga og sjįst žęr nišurstöšur meš fylgjandi töflu.  Aš uppruna til er žetta rigningarvatn sem hripaš hefur ķ gegnum bergiš og um skrišuna sem er inni ķ hellinum stutt frį tjörninni.  

 

Tafla um efnainnihald vatns (mg/kg) śr Skrśšshelli, safnaš 24. jślķ įriš 1989.

pH/°C

6,25/23

CO2

<1

H2S

0

SiO2

3,6

SO4

79,1

Cl

450

F

0,57

Fe

0,05

Br

1,9

Nķtrat

Heil ósköp

Fosfat

Heil ósköp

δ18

-5,40

δD‰

-38,6

 

Trślega lokar skriša öšrum munna į hellinum.   Vatniš er svalandi og beiskt į bragšiš sem stafar af žvķ aš žaš er ķsalt meš heil ósköp af nķtrati og fosfati sem eru langt ofan skašsemismarka.  Koma žau efni ķ vatniš śr fugladriti.  Fyrir 7 įrum sķšan reyndi Björn Rśriksson ljósmyndari aš lżsa upp hellinn, fyrir myndatöku, meš kertum og gasljósum en telur aš raflżsa žurfi hellinn til aš nį višunandi myndum žvķ hann er svo stór og dimmur og gleypir ljósiš.  Myndirnar sem greinarhöfundur tók žarna inni eru žvķ lķtiš annaš en leiftur af einstaka sjónhorni en undirstrika aš öšru leyti reynslu Björns Rśrikssonar.

Auk hellanna žriggja: Skrśšshellis, Blundsgjįrhellis og Ęšhellis er til Stighellir rétt fyrir vestan Saušakamb.  Til aš komast upp ķ hann žarf stiga.  Er hann jafnan žéttsetinn fugli um varptķmann og til eru sagnir um aš žangaš hafi menn stundum fariš og slįtraš nokkur hundruš fuglum ķ einu,k en hellismunninn er svo žröngur aš tveir menn nį aš loka fyrir hann.

Mešan dvalist er ķ eynni var og er venja aš hafast viš ķ Blundsgjįrhelli enda er žar skjól ķ öllum įttum.  Baldur Rafnsson įbśandi į Vattarnesi hefur reist kofa inni ķ hellinum og er žar hlżrri og žęgilegri vist en įšur var ķ opnum hellinum.  Nżtir hann eyna til eggja- og fuglatekju og geta mį žess aš afrakstur fyrrgreindrar feršar voru 1100 lundar.  Eyjan er unašsleg paradķs öllum nįttśruskošendum og žroskandi aš dvelja žar dagstund.  Eitthvaš er um feršir žangaš ķ seinni tķš en leita žarf eftir leyfi og flutningi hjį Baldri.  Enginn skyldi žó halda žaš aušveldan leik aš fara upp ķ Skrśš.  Žangaš fara einungis žeir sem eru vel stöšugir į fótunum og lausir viš alla lofthręšslu.  En žaš er vel žess virši.

Höfundur er Jón Benjamķnsson, jaršfręšingur hjį Hafrannsóknastofnun.

Hér er umfjöllun um Skrśš į Wikipediu.

Aftur upp ...


Freska Baltasar Sampers

Freska Baltasar Sampers er 50 fermetra śtilistaverk sem er į stafni frystisgeymslu Eskju hf.  Verkiš, sem samanstendur af 15 myndum, sżnir atvinnuhętti fortķšar og žį žróun sem hefur įtt sér staš įsamt helstu kennileitum Eskifjaršar s.s. Bleiksįrfossum og hinum dulmagnaša Hólmatindi.  Gerš listaverksins tók eitt įr og vegur žaš um 5 tonn.  Verkiš var afhjśpaš žann 17. jśnķ 1990. 

Hér er grein śr Morgunblašinu sem fjallar um žegar listaverkiš var sett upp.

Aftur upp ...


 

Steinasafn Sörens og Sigurborgar

Safniš var stofnaš įriš 1976, hófst žį steinasöfnun fyrir alvöru įsamt žvķ sem fariš var aš vinna steina, slķpa og saga. Söfnun hefur ašallega fariš fram į Austurlandi, en einnig ķ Žingeyjarsżslu og lķtillega annars stašar į landinu. Sören og Sigurborg hafa aš mestu leiti stašiš į bak viš söfnun steinanna, en vinir og kunningjar hafa žó gefiš einstaka stein. Vinnsla steinanna og uppsetning safnsins hefur alfariš veriš į vegum žeirra hjóna.  Safniš stįtar af fjölda tegunda ķslenskra steina en žar er einnig aš finna erlendar tegundir.

Safniš hefur ekki formlegan opnunartķma, en ef įhugi er į aš skoša safniš žį vinsamlega hafiš samband viš eiganda žess Sigurborgu Einarsdóttur ķ sķma 476 1177.  Hér er hęgt aš skoša Facebook-sķšu safnsins.

Aftur upp ...


Minnisvarši um drukknaša sjómenn

Minnisvaršinn var afhjśpašur į sjómannadaginn įriš 1981.  Verkiš vann listamašurinn Aage Nielsen-Edwin.

Hér mį lesa grein śr Sjómannadagsblašinu įriš 1981 sem fjallar um sögu minnisvaršans

Aftur upp ...


Vöšlavķk

Vöšlavķk eša Vašlavķk er vķk noršan Reyšarfjaršar, milli Mśla og Gerpis. Ķ Landnįmu segir aš Žórir hinn hįvi hafi bśiš ķ vķkinni, en hśn hét Krossavķk fram į 17. öld. Vopnfiršinga og Kristni sögur geta žess aš Žorleifur Įsbjarnarson hinn kristni hafi bśiš ķ vķkinni.

Til Vöšlavķkur var ruddur vegur fyrir 1940 sem sķšar var lengdur til Višfjaršar og nżttist įšur en Oddsskaršsvegur var byggšur. 10. janśar 1994 strandaši skipiš Goši ķ vķkinni og bjargaši žyrlusveit Varnarlišsins į Keflavķkurflugvelli skipverjum. Einn fórst viš strandiš.

Vöšlavķk eša Vašlavķk?  Hér er įhugaverš grein ķ Morgunblašinu sem fjallar um žessa spurningu.

Aftur upp ...


Randulfssjóhśs

Hśsiš var byggt įriš 1890 og er einlyft timburhśs. Žaš var flutt inn frį Noregi og er meš įfastri bryggju.  Hśsiš var lengst notaš sem sķldarsjóhśs.  Į efri hęš hśssins er verbśš sķldarsjómannanna ķ sinni upprunalegri mynd.  Hśsiš var ķ fyrsta sinn opnaš almenningi įriš 2008.

Hér mį lesa nįkvęma lżsingu į hśsinu.

Aftur upp ...


Svartafjall

Svartafjall er 1021 m hįtt og er įgętis gönguleiš upp į fjalliš frį gamla veginum yfir Oddskarš.  Žegar upp er komiš er glęsilegt śtsżni ķ allar įttir.

Hér mį skoša myndir žegar Feršafélag fjaršamanna Austfjöršum fór į Svartafjall.

Aftur upp ...


Bunan

Rétt fyrir nešan gamla barnaskólann sprettur fram vatn sem jafnan hefur veriš kallaš Bunan.  Žetta vatn hefur alltaf veriš tališ sérstaklega tęrt og svalandi og žykir afbragš til drykkjar.  Įšur fyrr komu sjómenn oft hér viš og sóttu sér į kśtinn, įšur en haldiš var į róšur.  Einnig var alltaf fariš eftir vatni ķ Bununa į fyrstu įrum barnaskólans.  Mį bśast viš aš margur hafi fyrr į tķmum įš viš Bununa til aš hvķla lśin bein og svala žorsta sķnum.

Aftur upp ...


Minningareitur um lįtna įstvini ķ fjarska

Minningareiturinn um lįtna įstvini ķ fjarska var vķgšur į 10 įra afmęli kirkjunnar 24. september įriš 2010.  Grunnflöturinn er sexhyrndur eins og kirkjubyggingin og ķ mišju reitsins er stöpull sem ber žrjį stušlabergssteina.  Į milli stušlabergsins rķs skśta sem kölluš er Įtthagaskśtan en hśn tįknar för hverrar sįlar heim ķ įtthagana, sama hvar lokaförin hefst.  Innan reitsins eru sķšan litlir bautasteinar žar sem ašstandendur geta minnst sinna įstvina.

Aftur upp ...


Leiši Eirķks Žorlįkssonar

Į Mjóeyri fór fram sķšasta aftaka į Austurlandi, įriš 1786. Žar var höggvinn Eirķkur Žorlįksson. Žetta er leiši hans, utarlega į Mjóeyri.

Hér er hęgt aš skoša glęrusżningu sem fjallar um žennan atburš.

Aftur upp ...


Jensenshśs

Unniš hefur veriš aš endurbyggingu svokallašs Jensenshśss į Eskifirši sem samkvęmt Einari Braga rithöfundar mun vera elsta uppistandandi ķbśšarhśs į stašnum og hefur hann lżst sögu hśssins ķ 1. bindi Eskju, byggšasögu Eskifjaršar. Hśsiš er timburbygging og mun hafa veriš reist įriš 1837 og hefur žį veriš žaš fyrsta sinnar geršar į stašnum fyrir utan ķbśšarhśs kaupmanna sem voru tveir į žeim tķma.

Pįll Ķsfeld snikkari mun hafa byggt hśsiš fyrir mann aš nafni Jón Jóhannesson en hann selur žaš Žorgrķmi Jónssyni snikkara įriš 1846. Jónas Thorstensen sżslumašur sį fyrsti sem var bśsettur į Eskifirši er bśandi ķ hśsinu samkvęmt sóknarmannatali įriš 1854. Nęst hafši žar bśsetu frį 1861 Bjarni Thorlacius fyrsti lęknir į Eskifirši og bjó žar til 1867. Įriš 1875 kaupir Jens Pétur Jensen beykir hśsiš og bjó hann žar til dįnardęgurs įriš 1912 og hefur hśsiš veriš kennt viš hann alla tķš. Sķšan hafa fjölmargir bśiš žar allt fram til 1970. Jensenshśs er lķtiš mišaš viš nśtķma ķbśšarbyggingar eša nįlęgt 4 x 8 metrar aš grunnfleti. Ein hęš meš bröttu risi. Į nešri hęš eru tvö herbergi eša stofur sķn ķ hvorum enda og inngangur meš stiga upp į loftiš og eldhśsi ķ mišju en žar var hlašinn skorsteinn śr mśrsteini og upphaflega mun žar hafa veriš opin eldstó. Į efri hęš eru tvö svefnherbergi undir sśš sinn ķ hvorum enda. Jensenshśs hefur veriš frišlżst ķ allmörg įr vegna aldurs en ekki var hafin vinna viš žaš fyrr en ķ október 1993 en žį voru teknar nišur klęšningar į innveggjum en žęr voru aš mestu leiti óskemmdar frį upphaflegri gerš en innan į veggi hafši veriš klętt meš żmsu móti įn žess aš raska žeim elstu. Į lišnu vori var hafin endurbygging hśssins. Hlašinn var śr grjóti nżr grunnur undir žaš til hlišar viš hśsiš og hann hafšur nokkuš hęrri en sį upprunalegi sem var siginn ķ jörš og sķšan var hśsiš flutt um rśmlega breidd sķna frį lóšarmörkum vegna nįlęgšar nżlegrar byggingar og stendur žaš nś žvķ nęr į mišri lóš sem žvķ tilheyrir. Eskifjaršarbęr er eigandi hśssins og stendur aš endurbyggingu žess og hefur Hśsafrišunarsjóšur lagt til žess fjįrmagn aš hluta. Įšur hafši Byggšarsögunefnd Eskifjaršar stašiš aš kaupum į žvķ af fyrri eigendum meš ašstoš frį afmęlissjóši Landsbanka Ķslands o.f.l. Žorsteinn Gunnarsson arkitekt gerši uppdrętti og vinnuteikningar į vegum Hśsafrišunarnefndar og Žjóšminjasafns. Umsjón meš verkinu hefur haft Geir Hólm safnvöršur į Eskifirši og meš honum unnu Hans Einarsson hśsasmišur og Pétur Karl Kristinsson. Einnig nokkrir unglingar į vegum sumarvinnu Eskifjaršabęjar.

Hér er hęgt aš lesa nįkvęma lżsingu į hśsinu.

Aftur upp ...


Leifar žżskrar herflugvélar į Valahjalla

Fyrir innan Krossanes er svęši er kallast Valahjalli.  Į žessum hjalla mį finna leifar žżskrar herflugvélar sem fórst žar įsamt allri įhöfn, į ašfaranótt uppstigningardags, 22. dag maķ mįnašar įriš 1941.  Įriš 2011 var settur upp skjöldur viš flakiš til minningar um žį sem fórust.

Smelliš į myndina til aš sjį hana stęrri (mynd fengin af vef Feršafélags Fjaršamanna)

Hér er frįsögn frį žessum atburši

Aftur upp ...